Wypłata ze zlecenia właśnie wpłynęła, a bank pokazuje blokadę albo zleceniodawca zapowiada przelew komornikowi. Komornik może zająć wynagrodzenie z umowy zlecenia, nawet w całości, ale powtarzalne wypłaty służące utrzymaniu mogą podlegać ochronie podobnej do tej przy umowie o pracę. O tym, czy ta ochrona zadziała, decyduje charakter dochodu, a nie sama nazwa umowy.
Najpierw ustal, skąd i na jakiej podstawie pobrano pieniądze
- Sprawdź zajęcie i ustal, czy dotyczy wypłaty u zleceniodawcy, czy rachunku bankowego.
- Zbierz dokumenty pokazujące regularność wypłat i ich rolę w utrzymaniu.
- Zareaguj na piśmie, jeśli potrącenie nie uwzględnia charakteru dochodu.
Regularne zlecenie może podlegać ochronie jak pensja
W umowie widnieje słowo „zlecenie”, ale to nie przesądza o tym, że komornik zabierze całą wypłatę. Art. 833 § 2¹ Kodeksu postępowania cywilnego nakazuje stosować ograniczenia z Kodeksu pracy do świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania albo które stanowią jedyne źródło dochodu osoby zadłużonej.
Ustawa opisuje te przesłanki rozłącznie. Nie trzeba więc wykazywać jednocześnie, że zlecenie jest jedynym dochodem i że służy utrzymaniu. Trzeba natomiast pokazać, że wypłaty są powtarzalne i spełniają co najmniej jedną z pozostałych przesłanek. Sama deklaracja, że „to jedyne źródło”, może nie wystarczyć bez dokumentów.
Przygotuj umowę, rachunki lub zestawienia wypłat oraz wyciągi bankowe potwierdzające wpływy. Jeśli dochód z tego zlecenia pokrywa podstawowe koszty życia, dołącz krótkie oświadczenie opisujące tę sytuację. Uważam, że najczytelniejszy wniosek łączy oba rodzaje dowodów: pokazuje regularność przelewów i wyjaśnia, z czego finansujesz utrzymanie.
Kwota chroniona u zleceniodawcy i limit na koncie to odrębne zasady
Można mieć ochronę wynagrodzenia u zleceniodawcy, a mimo to zobaczyć blokadę po wpływie pieniędzy na rachunek. Środki na koncie podlegają osobnemu limitowi: zgodnie z art. 54 Prawa bankowego w każdym miesiącu kalendarzowym wolne od zajęcia jest 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przy egzekucji alimentów ten limit nie obowiązuje.
To rozdzielenie wyjaśnia, dlaczego przelew, który zleceniodawca wypłacił z uwzględnieniem ochrony, może później wyglądać inaczej w bankowości elektronicznej. Bank stosuje limit dotyczący rachunku, a nie ponownie zasady ochrony wynagrodzenia u płatnika. Jeśli blokada dotyczy wpływu ze zlecenia, prześlij bankowi i komornikowi potwierdzenie źródła pieniędzy oraz sprawdź, jak bank rozliczył limit w danym miesiącu.
Rodzaj długu i miejsce zajęcia zmieniają dalsze kroki
Kwota, którą można potrącić, zależy od podstawy egzekucji i tego, kto dokonał zajęcia. Przy świadczeniach alimentacyjnych obowiązują ostrzejsze zasady; przy innych długach zakres ochrony wynika z odpowiednio stosowanych przepisów o wynagrodzeniu za pracę. Tabela pomaga ustalić, do kogo skierować pierwsze pismo.
| Sytuacja | Możliwa przyczyna lub skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Jednorazowe zlecenie albo dodatkowy dochód obok stałej pracy | Ochrona przewidziana dla świadczeń powtarzających się może nie mieć zastosowania, a wierzytelność może zostać zajęta w całości. | Sprawdź treść zajęcia i ustal z komornikiem, czy obejmuje konkretną wypłatę ze zlecenia. |
| Regularne wypłaty, z których pokrywasz utrzymanie | Może przysługiwać ochrona na zasadach stosowanych do wynagrodzenia za pracę, jeśli wykażesz charakter świadczenia. | Wyślij komornikowi umowę, historię wypłat i opis sytuacji dochodowej; poproś o zastosowanie ograniczeń. |
| Egzekucja alimentów | Ochrona jest węższa, a limit rachunku bankowego nie obejmuje egzekucji alimentacyjnej. | Ustal, czy zajęcie dotyczy należności alimentacyjnych, zanim obliczysz kwotę, która powinna pozostać. |
| Wypłata została już zaksięgowana na zajętym rachunku | Bank stosuje odrębny miesięczny limit dla rachunku, niezależny od rozliczenia zleceniodawcy. | Skontaktuj się z bankiem w sprawie rozliczenia limitu i przekaż komornikowi dowód, skąd pochodzą środki. |
W praktyce łatwo pomylić zajęcie wynagrodzenia z zajęciem rachunku. Sprawdź zawiadomienie od komornika i komunikat banku osobno, bo mogą dotyczyć dwóch różnych etapów przepływu tych samych pieniędzy.
Po zajęciu całej wypłaty złóż wniosek i pilnuj terminu skargi
Jeśli zleceniodawca przekazał całą wypłatę, najpierw poproś komornika na piśmie o zastosowanie ograniczeń egzekucji do powtarzającego się świadczenia. Dołącz kopię umowy, potwierdzenia cyklicznych przelewów i dokumenty pokazujące, że dochód służy utrzymaniu albo jest jedynym źródłem dochodu. Wyślij kopię pisma także zleceniodawcy, aby wiedział, że wnosisz o uwzględnienie ochrony przy kolejnych wypłatach.
Jeśli komornik dokonał czynności, którą kwestionujesz, możesz wnieść skargę do sądu rejonowego za pośrednictwem komornika. Co do zasady termin wynosi tydzień od zawiadomienia o czynności, a jeśli nie było zawiadomienia, od chwili, gdy dowiesz się o jej dokonaniu. W skardze wskaż konkretną czynność, czego żądasz i dołącz dowody; samo wniesienie skargi nie wstrzymuje automatycznie egzekucji.
Nie odkładaj pisma, jeśli termin może już biec. Równolegle wyjaśnij sprawę z płatnikiem i bankiem, bo komornik, zleceniodawca oraz bank rozliczają różne etapy zajęcia.
Przed kolejną wypłatą uporządkuj dowody i kontakt z wierzycielem
Przy stałym zleceniu przygotuj jeden zestaw dokumentów i zachowuj kolejne potwierdzenia wypłat. Jeśli miesięczne potrącenia uniemożliwiają spłatę innych podstawowych kosztów, obok wyjaśnienia zasad zajęcia możesz podjąć rozmowę z wierzycielem o ugodzie lub planie spłaty. Najpierw ustal, jaka część dochodu podlega ochronie, a dopiero potem oceniaj, jaką ratę jesteś w stanie regularnie zaproponować.
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. Przed złożeniem skargi lub decyzją o sposobie spłaty skonsultuj dokumenty z prawnikiem albo doradcą, zwłaszcza gdy zajęcie dotyczy alimentów lub obejmuje jednocześnie wynagrodzenie i rachunek bankowy.
