Komornik zajmuje pensję, a rata na dziecko nadal przychodzi co miesiąc. Ogłoszenie upadłości nie umarza alimentów, choć w czasie postępowania sposób ich płacenia zależy od tego, kiedy powstała należność i czy syndyk ma środki w masie upadłości.
Upadłość porządkuje spłatę długów, ale nie usuwa obowiązku alimentacyjnego
- Zaległe alimenty sprzed ogłoszenia upadłości nie podlegają umorzeniu po wykonaniu planu spłaty.
- Bieżące raty syndyk może wypłacać z masy do sporządzenia ostatecznego planu podziału, z ustawowym limitem na każdego uprawnionego.
- Niedopłacona część nie znika. Ograniczenie wypłaty z masy nie zmienia wysokości zasądzonych alimentów.
- Niższe dochody same nie zmieniają wyroku. Można wystąpić do sądu rodzinnego o zmianę wysokości alimentów.
- Wierzyciel alimentacyjny powinien zgłosić zaległości syndykowi w terminie wskazanym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości.
Zaległości alimentacyjne zostają także po oddłużeniu
Największe nieporozumienie dotyczy końca postępowania: wykonanie planu spłaty może umorzyć część starych długów, lecz nie zaległe alimenty. Artykuł 49121 Prawa upadłościowego wyłącza zobowiązania alimentacyjne z umorzenia.
W praktyce trzeba rozdzielić raty, które stały się wymagalne przed ogłoszeniem upadłości, od tych przypadających później. Zaległości sprzed tej daty mogą być zaspokajane z masy w toku postępowania, ale jeśli pozostaną niezapłacone, nie zostaną wymazane przez końcowe oddłużenie. To samo dotyczy należności wobec Funduszu Alimentacyjnego.
Alimenty należą do pierwszej kategorii zaspokojenia w postępowaniu upadłościowym. Nie oznacza to gwarancji wypłaty całej kwoty: pieniędzy z masy może zabraknąć, a wierzyciel musi zadbać o udział w postępowaniu.
Syndyk wypłaca bieżące raty tylko w ustawowym zakresie
Rata przypadająca po ogłoszeniu upadłości trafia do innego trybu niż stara zaległość. Na podstawie art. 343 ust. 2 Prawa upadłościowego syndyk zaspokaja bieżące alimenty w terminach płatności, do dnia sporządzenia ostatecznego planu podziału.
Przepis ogranicza wypłatę z masy do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę na każdego uprawnionego. Jeśli wyrok przewiduje ratę wyższą od tego limitu albo w masie nie ma wystarczających pieniędzy, różnica może pozostać nieuregulowana. Limit dotyczy wypłaty przez syndyka, a nie wysokości obowiązku alimentacyjnego. Po zakończeniu tego etapu nadal trzeba płacić bieżące raty wynikające z orzeczenia lub ugody.
Przyznam, że właśnie tu najłatwiej pomylić techniczny limit wypłaty z obniżeniem alimentów. Jeżeli rata wynosi więcej niż syndyk może wypłacić z masy, pozostała część nie staje się przez to umorzona ani dobrowolna.
Niższy dochód wymaga osobnego wniosku do sądu rodzinnego
Utrata pracy lub spadek dochodów nie zmieniają automatycznie treści wyroku. Gdy sytuacja finansowa trwale się pogorszyła, można żądać zmiany orzeczenia albo umowy na podstawie art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Samo ogłoszenie upadłości nie wystarczy; sąd ocenia zmianę okoliczności, w tym możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego oraz potrzeby osoby uprawnionej.
Pozew o obniżenie alimentów składa się do sądu rodzinnego. Do czasu zmiany orzeczenia obowiązuje dotychczasowa kwota, więc samo złożenie pozwu nie daje podstawy do samodzielnego pomniejszania przelewów. W postępowaniu upadłościowym przepisy pozwalają też syndykowi wytoczyć powództwo dotyczące zmiany orzeczenia lub umowy alimentacyjnej.
Moim zdaniem najbezpieczniej traktować te sprawy równolegle: wyjaśnić syndykowi, jaką część raty może wypłacać z masy, a trwały spadek możliwości płatniczych przedstawić sądowi rodzinnemu. Jedna procedura nie zastępuje drugiej.
Sprawdź, czy chodzi o ratę bieżącą, zaległość czy okres przed upadłością
Ta sama kwota z tytułu alimentacyjnego może wymagać innego działania zależnie od daty, za którą jest należna. Poniższa tabela pomaga ustalić pierwszy krok.
| Sytuacja | Skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Złożono wniosek o upadłość, ale sąd jeszcze jej nie ogłosił | Wniosek sam nie zmienia zasądzonej kwoty alimentów. | Reguluj raty zgodnie z tytułem i, jeśli zaszła trwała zmiana sytuacji, rozważ pozew o zmianę wysokości alimentów. |
| Rata stała się wymagalna przed ogłoszeniem upadłości | To zaległość sprzed upadłości; nie podlega umorzeniu po wykonaniu planu spłaty. | Zgłoś wierzytelność syndykowi, jeśli chcesz uczestniczyć w podziale środków z masy. |
| Rata przypada po ogłoszeniu upadłości, a trwa postępowanie syndyka | Syndyk może wypłacać ją z masy w ustawowym zakresie i do sporządzenia ostatecznego planu podziału. | Przekaż syndykowi orzeczenie lub ugodę oraz dane do płatności; wyjaśnij, jeśli wypłata jest niższa od należnej raty. |
| Postępowanie się zakończyło, a zaległość nadal istnieje | Nieumorzona należność alimentacyjna pozostaje do zapłaty. | Ustal aktualne saldo z wierzycielem lub organem prowadzącym egzekucję i sprawdź dostępny sposób dochodzenia należności. |
Zaległość trzeba zgłosić, a termin odczytać z postanowienia
Wierzyciel alimentacyjny, który chce uczestniczyć w podziale funduszy masy, powinien zgłosić zaległość syndykowi. Termin wynika z postanowienia o ogłoszeniu upadłości, dlatego trzeba sprawdzić jego treść i nie odkładać zgłoszenia na później. Wierzyciele alimentacyjni mogą składać pisma z pominięciem systemu teleinformatycznego; art. 216aa Prawa upadłościowego przewiduje również możliwość złożenia ich w biurze podawczym sądu rejonowego.
Do zgłoszenia przygotuj dokument potwierdzający obowiązek, na przykład wyrok lub ugodę, oraz czytelne wyliczenie zaległości z podziałem na raty i okresy. Jeśli część pieniędzy ściągał komornik albo wypłacał Fundusz Alimentacyjny, uwzględnij otrzymane kwoty, aby syndyk mógł ustalić saldo. Brak zgłoszenia utrudnia udział w podziale masy, choć sam w sobie nie zamienia długu alimentacyjnego w zobowiązanie podlegające umorzeniu.
Najpierw ustal kwotę należną, potem źródło jej wypłaty
Przy sporze o płatność rozdziel trzy kwestie: wysokość alimentów z orzeczenia, raty przypadające przed i po ogłoszeniu upadłości oraz kwoty, które rzeczywiście wypłacono z masy lub przez egzekucję. Taki podział pozwala szybciej zauważyć, czy problem dotyczy błędnego salda, braku zgłoszenia, czy ustawowego ograniczenia wypłaty syndyka.
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnika. Przed wstrzymaniem płatności, zmianą ich wysokości lub zgłoszeniem wierzytelności skonsultuj dokumenty z prawnikiem albo doradcą restrukturyzacyjnym.
